Emilio Jacinto: Ang Pag-ibig ( Pinal na Bersyon)

Posted: April 9, 2013 in Uncategorized

Mga Tauhan:
1. Emilio Jacinto – 24 years old (dob: December 15, 1875)
2. Josefa Dizon – ina ni Emilio Jacinto
3. Andres Bonifacio – 36 years old (dob: November 30, 1863) – 
4. Francisco & Thomas – mga kapwa estudyante sa mababang paaralan ng ferrer ni Jacinto
5. Juan – kamag-aral ni Jacinto sa kolehiyo
6. Ladislao Diwa
7. Valentine
8. Teodoro
9. Jose (tiktik)
10 . Pio
11. Procopio
12. Ciriaco
13. Corazon at Tonio
14. Tandang Sora
15. Catalina de Jesus
16. Kalayaan (narrator)
17. Kastila – 2
18. Mga katipunero’t katipunera
*********************************************************************************

Sa lahat ng damdamin ng puso ng tao ay wala nang mahal at dakila na gaya ng pag-ibig. Ang katwiran, ang katotohanan, ang kabutihan, ang kagandahan, ang Maykapal, at ang kapwa-tao ay siya lamang mangyayaring maging sanhi ng pag-ibig; siya lamang makapagpapabukal sa loob ng tunay at banal na pag-ibig.

Mula nang mabyuda ang ina ay naghirap na ang pamilya ni Emilio Jacinto. Madalas ay tampulan ng tukso ng mga kaklase sa eskwelahan dahil sa kasuotan. 

Tagpo 1. Int. Paaralan. Umaga. (Naglalakad si Emilio sa pasilyo ng eskwelahan, nang mabangga ng mga estudyante).

Emilio: (nalaglag ang mga libro).
Kaklase 1: Ano ba? Hindi ka ba tumitingin sa dinadaanan mo? (Galit )
Emilio: (Pupulutin ang mga libro, haharap sa kaklase) Pasensya na.
Kaklase 2: Huwag ka kasing humaharang sa daan! Ang panget mo. Hindi ka bagay dito! Tingnan mo nga yang suot mo! Ano ba yang sinturon mo? Laylayan ng saya ng nanay mo yan hah? (at tatawa).
Kaklase 1: At ang mga sintas di ba basahan yan? Ha! Hahahahah!
Kaklase 2: Mahirap! Pambili ng sinturon at sintas wala! Hahaha
Emilio: (aalis sana)
Kaklase 1: O  san ka pupunta? (hahawakan sa balikat si Emilio)
Emilio: Wag mo nga akong hawakan! (sabay alis ng kamay)
Kaklase 2: Hambog ka talaga! Mayabang. Hwag kang magmalaki isa ka lamang dukha!!
Emilio: Tama ka! Ako nga’y isang dukha, dukha na inyong minamaliit, kinukutya, at inaalipusta, subalit ako’y marunong kumilala sa aking kapwa. Hindi kasalanan ang maging mahirap! Ang kasalanan ay ang pagpapahirap sa alam mong mahirap na! Dukha man ako sa iyong paningin ngunit ako’y isang dukhang umiibig sa iyo! Sa kanya! Sa aking kapwa! at sa aking bayan! Ako na isang mahirap ngunit puno ng pag-ibig! At ikaw na marangya subalit kulang sa pagmamahal, sino ngayon sa atin ang dukha? (at aalis na nakataas ang noo)

Salaysay:  Dala ng naranasang kahirapan sa buhay ay naging matatag na ang katauhan ni Emilio. Sa tulong ng tiyuhing si Jose Dizon nakapagtapos ng Bachelor of Arts at nakapag-aral ng abogasya sa kolehiyo si Emilio.

Tagpo 2. Int. Silid-aralan. Umaga. Nagbabasa ng libro si Emilio, darating si Juan.

Juan: Emilio! Emilio!

Emilio: Oh Juan! Anong problema?
Juan:  Nakita mo na ba ang pahayagang ito? (Iaabot ang dyaryo kay Emilio).
Emilio: (Magbabasa) Ang mga Kastila! Hindi makatarungan ang lahat ng ito!
Juan: Ngunit ano ang iyong magagawa Emilio? Mag-aaral ka lang!
Emilio:  (Tatayo) Ano nga ba ang aking magagawa? Dapat matigil na ang mga kahayupang ginagawa nila sa ating mga Pilipino, nais kong maging malaya na ang Pilipinas. Ako’y nakahanda kung sakaling magkaroon ng himagsikan! Ikaw Juan nakahanda ka ba para sa iyong bayan?

Salaysay: Hulyo 7, 1892. Dinakip si Rizal at ipinatapon ng mga Espanyol sa Dapitan, Mindanao. Nang gabi ring iyon ay itinatag ni Andres Bonifacio ang kanyang himagsikan sa bahay ni Deodato Arellano. Sa kalye Azcarraga sa kanto ng Ilaya,Tundo.

Tagpo 3. Int. Bahay. Gabi. Nagtipon sina Bonifacio at ang mga katipunero.

Andres: Ipinatapon na si Rizal sa Dapitan. Malulupit ang mga Espanyol. Hindi nila hahayaang mawalang sala si Rizal, gagawa sila ng hakbang upang maipapatay ito.  Hindi ko hahayaan mangyari ang lahat ng ito. Mga mahal kong kababayan papayag ba kayong alipinin ng mga dayuhan sa ating sariling bayan?

Ladislao: Hindi ako papayag! Atin ang bansang ito (sigaw)

Valentin: Hindi rin ako papayag! Dapat nang tuldukan ang pang-aalipin ng mga Kastila sa ating mga Pilipino!

Teodoro: Huwag tayong matakot lumaban tayo!

Andres: Kung ganon sa inyong harapan itinatatag ko ang himagsikan! Ang “Kataastasan, Kagalang-galangan at Katipunan ng mga Anak ng Bayan.” Mabuhay ang KKK!

Mga katipunero: Mabuhay! Mabuhay!

Salaysay: 1893 nagkakilala sina Bonifacio at Jacinto na mga empleyado sa kumpanya ng Fressel. 1894 sumapi sa katipunan si Emilio at ang isa pang kawani na si Pio Valenzuela na nag-aaral naman ng medisina. Nakilatis ni Bonifacio ang dunong at katapatan ni Jacinto kaya hinirang niya itong kalihim at piskal ng katipunan.

Tagpo 4. Int. Gabi. Bahay. Nagsusulat si Emilio nang dumating ang kanyang ina.

Emilio: May nais po akong sabihin  ina.
Josefa: (Uupo). Ano iyon anak?
Emilio: Ako po ay sumapi sa himagsikan. Ako po ay isa ng katipunero.
Josefa: Mahabaging Diyos! Ano ang iyong naisipan, mapanganib ang iyong pinasukan! Mapapahamak ka. (Nag-aalala)
Emilio: Ang mamatay para sa bayan ay napakalaking karangalan para sa akin ina. Mahal ko ang aking bayan.
Josefa: Ngunit Emilio papano?
Emilio: Hindi man ako malakas sa pakikidigma ina,  talino ang gagamitin kong lakas. Ang lakas nating mga Pilipino! Nais ko rin sanang huminto sa aking pag-aaral!
Josefa: Hindi maari Emilio! Edukasyon lamang ang maipapamana ko sa iyo.
Emilio: Ina! Nais kong ibuhos ang aking buong panahon sa pagpapalawak ng himagsikan.
Josefa: Paano ang iyong kinabukasan?
Emilio: Ang kinabukasan ko ang bayan ko! Anong halaga ng pinag-aralan kung nakikita kong  pinahihirapan naman ang bayan ko? Huwag kang mabahala ina (Hahawakan ang mga kamay ng ina). Ang lahat ng ito ay para sa ating bayan. Para sa ating kalayaan!
Josefa: Labag man sa aking kalooban ngunit wala akong magagawa kung iyan ang iyong nais. Ngayon pa lamang ikinararangal na kita anak. Tunay na malakas ang iyong loob at buo ang iyong paninindigan! Mag-iingat ka parati anak (yayakapin ang anak).

Salaysay: Sinulat ni Emilio ang Kartilya ng Katipunan. Katulong ni Bonifacio at Valenzuela nilimbag nila ang ” Kalayaan,” ang pahayagan ng himagsikan. Si Jacinto ang nangasiwa ng paggawa ng pulbura at bala ng baril, namuno sa mga tiktik o espiya ng katipunan. Kasama si Jacinto noong Abril 12, 1895 sa paghanap ng mga taguan sa paligid ng Maynila. Maraming mga taga-Morong hanggang Cavite ang sumanib sa kanila . Pagkaraan ng ilang buwan tumanggap sila ng babala mula sa mga tiktik ng katipunan na nabunyag na ang katipunan.

Tagpo 5. Int. Bahay. Hapon. Madadatnan sina Bonifacio, Jacinto at mga katipunero. Dumating si Jose.

Jose: Andres! Emilio (hingal na hingal)
Andres: Anong nangyari Jose?
Jose: Nabunyag na ang katipunan, anumang mga sandali ay maari kayong dakpin ng mga Espanyol. Tumakas na kayo!
Emilio: (kukuha ng mga gamit). Ano pa ang ating hinihintay? Tayo nang magmadali, baka tayo maabutan.
Andres: Maraming salamat sa yong babala Jose.

Salaysay: Agad silang tumakas tungong Balintawak. Muli silang nakapagtipon sa bakuran ni Juan Ramos na anak ni Tandang Sora. napagkaisahan nila na muling sisimulan ang himagsikan pagkatapos ng isang linggo upang bigyan ng sapat na babala at panahon maghanda ang mga katipunero sa mga lalawigan.

Tagpo 6. Gabi. Bahay ni Juan Ramos. Ang unang sigaw sa Pugadlawin.

Andres: Mga kababayan kaylanman ay hindi tayo magpapaalipin sa mga Español!

Emillio: Sabay-sabay nating punitin ang ating mga cedula, patunay na hindi tayo kaylanman papailalim sa mga Español!
Andres: Mabuhay ang Katipunan!
Mga Katipunero: Mabuhay!
Emilio: Kalayaan!

Mga Katipunero: Kalayaan!

Salaysay: Kinabukasan lumipat sila sa bahay ni Tandang Sora upang hindi mapansin ng mga taga-Balintawak.

Tagpo 7. Int. Gabi. Bahay ni Tandang Sora. Nagdatingan ang mga katipunero

Tandang Sora: Dumito muna kayo. Halina dali. Magsipasok na kayo!
Andres: Maraming salamat aling Sora!
Tandang Sora: Anu pa’t naging magkababayan tayo Andres? Sino bang magtutulungan, hindi bat tayo-tayo rin? Hala sige na! Magsipagpahinga na kayo ng may lakas kayo! Ako naman ay magluluto ng inyong makakain!

(Habang masayang nagkukwentuhan ang mga katipunero).

Tandang Sora: Andres, Emilio! Parating raw ang mga kastila magsitakas na kayo! dali kayo!
Andres: Lalaban kami Inang Sora! haharapin namin sila!
Pio: Ngunit, wala tayong mga armas Andres! Tanging mga itak lamang ang ating sandata.
Emilio: Umalis na tayo Andres! hindi ito ang tamang panahon.

Andres: (lalapit kay Jacinto) Ano ang dapat nating gawin ngayon?

Emilio: (uupo) Ano ba ang nais mo Andres?
Andres: Ang lusubin ang español sa Maynila.
Emilio: Paano natin magagawa ang paglusob kung hindi sapat ang ating mga kagamitan? Tanging mga itak lamang ang meron tayo!
Andres: Kung ganon! Ano ang naiisip mong nararapat nating gawin?
Emilio: Lusubin muna natin ang mga sundalo nagbabantay sa El-Deposito! Kunin natin ang kanilang mga armas at sandata, ang mga sundalong iyon ay masisipag umurong, magagapi natin sila!
Andres: Kung yan ang sa tingin mo’y dapat gawin! Bakit hindi? Matalino ka at matapat sa samahang ito, nasa iyo ang aking pagtitiwala

Andres: Muli, maraming salamat aling Sora. (Tatango kay Jacinto)

Salaysay: Matapos salakayin at kunin ang mga sandata mula sa EL-Deposito lumusob ang mga katipunero papuntang Maynila, subalit sa Kalookan pa lamang nakasalubong na nila ang hukbong Español.

Tagpo 10: Ext. Digmaan. Maraming mga katipunero ang nahuli at napatay. Tumakas sina Emilio’t Bonifacio. 

Salaysay: Hinirang ni Bonifacio si Jacinto bilang pinunong Heneral ng mga katipunero sa Maynila at paligid sa Laguna, Bulacan at Nueva Ecija. Siya ang namahala ng mga abuloy na salapi, baril, at bala at iba pang sandata, pati mga pana at palaso. Naglimbag din sya ng kanyang mga makabayang tula at makabayang awit. Sa dami ng gawain at hirap na sunod-sunod na pagkatalo sa marami at mas malakas na hukbong español, nagkasakit si Jacinto.

Tagpo 11: Bahay. Gabi. Nakahiga si Jacinto. 

Jacinto: (Uubo) Ano ba ang gawain natin Andres?
Andres: May pagpupulong ng mga katipunero sa Tejeros, Cavite.
Jacinto: Gustohin kong sumama.
Andres: Magpagaling ka na lamang at kami na’ng bahala.
Jacinto: Baka kaylanganin mo ang aking tulong.
Andres: Kasama ko naman ang aking asawa, at narito mga kapatid. Sila ang mga katulong ko habang nagpapagaling ka.
Ciriaco: Sya nga naman Emilio, magpalakas ka na lamang.
Procopio: Kami na’ng bahala kay Andres.
Jacinto: Mag-iingat kayo Andres!

Andres: yun ang gagawin ko! Sya nga pala ipangako mo na hindi mo pababayaan ang pamumuno sa Laguna! Magpakatatag ka! Tibayan mo ang iyong loob!

Jacinto: Yan ang gagawin ko Andres! Ipinangangako ko!

Andres: (Tatapikin sa balikat si Jacinto) Maraming salamat sa iyo Jacinto.

Ciriaco: Paalam sa iyo!

Tagpo 12: Ext. Bundok Buntis. Mayo, 1897. Ang kamatayan ng mga Bonifacio. 

Tagpo 13: Umiiyak si Jacinto

Josefa: (lalapitan ang anak) Anak!
Jacinto: Wala na siya ina, patay na si Andres! Wala na ang aking pinuno, wala na aking kapatid at kaibigan.
Josefa: (Yayakapin ang anak) Magpakatatag ka anak, tibayan mo ang iyong loob.
Jacinto: Wala na ang aking kaibigan!

Salaysay: Lubhang naghinagpis si Jacinto. Tumanggi sa alok ni Aguinaldo. Nagpatuloy sa paglaban sa Laguna. Nabaril (sa hita) at nahuli ng mga Español.

Tagpo 14. Si Jacinto at mga Kastila.
kastila1: Eres Emilio Jacinto ? ang sinasabi nilang utak ng katipunan ?
Emilio: (titingin lamang sa mga kastila at hindi magsasalita)
kastila 2; hablar alto ! ikaw ba si emilio jacinto ?
Emilio: No, no estoy ! ako si florentino reyes! ang pilipinong tiktik ninyong mga español !!
kastila1; Mentiroso! sinungaling !! (sabay sampal kay emilio)
Emilio; nagsasabi ako ng totoo! hindi ako si emilio jacinto,hindi ako ang taong hinahanap ninyo ! ako si florentino reyes !!
kastila2; Cuál es tu prueba? ?? ipakita mo saakin !!
Emilio; (MAY KUKUNIN SA BULSA) esta es mi prueba! (iaabot sa kastila)
kastila1; sya nga si florentino reyes !(tatango)
kastila2; nagsasabi nga sya ng totoo !!
kastila2; kung ganun? maling tao ang nadakip natin !
kastila1; (uutusan ang ibang kastila) libre a este hombre! hanapin ang sinasabing utak ng katipunan ! dakipin !!

Salaysay; Mayo 1,1898. Natalo ng mga Amerikano ang mga Kastila sa digmaan sa Look ng Maynila. Patuloy na lumaban si Jacinto hanggang magkasakit ng malaria…

Tagpo 15. Int. Bahay.

Emilio: (hahawakan ang kamay ni Catalina) nais kong hawakan nang mahigpit ang iyong kamay… nais kong titigan ng matagal ang iyong maamo at magandang mukha! hindi na ako magtatagal Catalina.

Catalina: Huwag kang magsalita ng ganyan Emilio!

Emilio: Mahal na mahal kita Catalina!

Catalina: Mahal na mahal din kita Emilio! (Yayakapin ang asawa)

Emilio: Magpakatatag ka Catalina! Tibayan mo ang iyong kalooban! (At ipipikit na ang mata)

Catalina: Emilio! Emilio! Mahal ko! (At iiyak at yayakapin ang patay na si Emilio)

Salaysay: Sa malawak na dagat ng ating mga kahirapan at pagkadusta, ang pag-ibig ay siyang nagiging dahilan lamang kung kaya natin minamahal pa ang buhay. Oh! sino ang makapagsasalaysay ng mga himalang gawa ng pag – ibig

Pumanaw si Jacinto noong Abril 16, 1899 sa gulang na 24.

Advertisements

Leave a Reply

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s